سنسور فشار مذاب

سنسور فشار مذاب چیست و چه کاربردی دارد؟

سنسور فشار مذاب (Melt Pressure Sensor) یکی از مهم‌ترین تجهیزات ابزار دقیق در خطوط تولید پلیمری، پلاستیک، فیبر، لاستیک و مواد غذایی است. این سنسورها برای اندازه‌گیری دقیق فشار مواد مذاب در حین فرایندهایی مانند اکستروژن (Extrusion)، تزریق پلاستیک (Injection Molding) و قالب‌گیری بادی (Blow Molding) به‌کار می‌روند. با کنترل هم‌زمان فشار و دمای مذاب در نقاط حساس دستگاه‌هایی نظیر اکسترودر، این تجهیزات نقش حیاتی در بهینه‌سازی کیفیت محصول نهایی، کاهش ضایعات و افزایش طول عمر تجهیزات دارند.

در بازار ایران، این سنسورها علاوه بر نام سنسور فشار مذاب، با عناوینی همچون سنسور فشار اکسترودر یا سنسور فشار ملت (Melt Pressure) نیز شناخته می‌شوند. بسته به نوع صنعت، محل نصب و حساسیت فرآیند، انواع مختلفی از این سنسورها مورد استفاده قرار می‌گیرند که از نظر ساختار، محدوده فشار، نوع خروجی، دقت و جنس بدنه تفاوت دارند.

فروشگاه رکسنس (REXSENSE) با ارائه‌ی تخصصی انواع مدل‌های دقیق، مقاوم و تست‌شده از برندهای معتبر جهانی، مرجع مطمئن برای خرید سنسور فشار مذاب در پروژه‌های صنعتی است. در ادامه این صفحه، با انواع رایج، برندهای پرفروش، نکات مهم انتخاب و سؤالات پرتکرار درباره این تجهیزات آشنا خواهید شد.

---

 

انواع سنسور فشار مذاب و تفاوت‌های کلیدی آن‌ها

سنسورهای فشار مذاب بسته به نوع طراحی، سیگنال خروجی، شیوه نصب و شرایط فرآیند در مدل‌های متنوعی تولید می‌شوند. شناخت این انواع، به شما کمک می‌کند تا بر اساس نوع سیال، دمای کاری، فشار کاری، محل نصب و شرایط محیط، بهترین گزینه را انتخاب کنید.

 

انواع سنسور فشار مذاب بر اساس نوع طراحی

Configuration (Version)

یکی از مهم‌ترین فاکتورها در انتخاب سنسور فشار مذاب، طراحی یا Configuration آن است. این سنسورها بسته به محل نصب، میزان فضای در دسترس و نیاز به اندازه‌گیری دما، در مدل‌های مختلفی طراحی می‌شوند. در بازار ایران، مدل‌های ترکیبی شامل فلنج، سنسور دما و کابل انعطاف‌پذیر بیشترین استفاده را دارند.

 

• Rigid Stem
• Rigid Stem + Temperature Sensor
• Rigid Stem + Flexible Capillary
• Rigid Stem + Flexible Capillary + Temperature Sensor
• Rigid Stem + Flange
• Flexible Capillary + Flange
• Exposed Capillary

 

محدوده‌های فشار قابل پشتیبانی

Pressure Range

سنسورهای فشار مذاب در محدوده‌های فشار مختلفی (از حدود 0 تا 15 بار تا 2000 بار) تولید می‌شوند، اما بازه‌های پرکاربرد در بازار ایران معمولاً بین ۱۵۰ تا ۷۰۰ بار است. انتخاب رنج مناسب بر اساس فرآیند مورد استفاده (اکستروژن، تزریق پلاستیک و...) اهمیت زیادی دارد. رنج‌های فشار پرکاربرد عبارتند از:

 

• 150 Bar
• 350 Bar
• 500 Bar
• 700 Bar

 

سیگنال خروجی

Output Signal

نوع سیگنال خروجی یکی از مهم‌ترین مشخصه‌های فنی سنسورهای فشار مذاب است. خروجی‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

 

خروجی‌های جریانی و ولتاژی تقویت شده

Amplified Signals

این خروجی‌ها مناسب برای اتصال مستقیم به کنترلر، PLC یا نمایشگر هستند و معمولاً با ولتاژ تغذیه 24 ولت DC کار می‌کنند که عبارتند از:

 

 

• 4 … 20 mA
• 0 … 20 mA
• 4 … 20 mA
• 0 … 5 VDC
• 1 … 5 VDC
• 0 … 10 VDC
• 1 … 10 VDC
• 2 … 10 VDC

 

خروجی‌های میلی‌ولت بر ولت

mV/V Output

برای تجهیزات خاص‌تر که معمولاً از طریق نمایشگر یا کنترلر تغذیه می‌شوند و نیاز به دقت بالا دارند. منبع تغذیه مورد نیاز آنها معمولا 10 ولت VDC می باشد. خروجی های میلی ولت رایج عبارتند از:

 

 

• 2 mV/V
• 2.5 mV/V
• 3 mV/V
• 3.33 mV/V

 

دقت اندازه‌گیری

Accuracy

دقت در اندازه‌گیری فشار، بسته به حساسیت فرآیند، اهمیت بالایی دارد. در صنایع حساس مانند پزشکی یا غذایی و نوشیدنی، معمولاً دقت ±0.25 %FS ترجیح داده می‌شود؛ اما در تولیدات پلیمری دقت ±1 %FS هم قابل قبول است. سطوح رایج دقت سنسورها عبارتند از:

 

• ±0.25 %FS
• ±0.5 %FS
• ±1 %FS

 

نوع اتصال فرآیند

Process Connection

نوع اتصال فرآیند باید متناسب با تجهیزات نصب و فشار کاری انتخاب شود. اتصالات رزوه‌ای مثل M14 و UNF بیشتر در دستگاه‌های اکسترودر پلیمری استفاده می‌شوند. فلنج‌ها نیز در تجهیزات خاص و خطوط بهداشتی کاربرد دارند. انواع اتصالات فرآیند پرکاربرد شامل موارد زیر می‌باشد:

• 1/2″-20 UNF
• M14 x 1.5
• M18 x 1.5
• M22 x 1.5
• M28 x 1.5
• Flange 3.25"
• Flange 3.5"

 

نوع سنسور دما (در سنسورهای ترکیبی فشار و دما)

Temperature Sensor

بسیاری از سنسورهای فشار مذاب به‌صورت ترکیبی طراحی می‌شوند تا علاوه بر فشار، دمای مواد مذاب را نیز در همان نقطه اندازه‌گیری کنند. این ویژگی برای فرآیندهایی مانند تزریق پلاستیک، تولید بطری و اکستروژن نایلون بسیار حیاتی است. خروجی دما معمولاً به‌صورت ترموکوپل یا RTD ارائه می‌شود. مانند:

 

• Thermocouple (J)
• Thermocouple (E)
• Thermocouple (K)
• Thermocouple (S)
• RTD (PT100, 3-wire)

 

کانکشن الکتریکی سنسورهای فشار مذاب

نوع کانکتور الکتریکی در انتخاب و نصب سنسور فشار اکسترودر تأثیر زیادی دارد. بیشتر سنسورها به‌صورت استاندارد با کانکتورهای 5، 6 یا 8 پین عرضه می‌شوند که با بیشتر نمایشگرها و کنترلرهای صنعتی سازگار هستند.

• 5-pin Connector
• 6-pin Connector
• 8-pin Connector

 

جنس دیافراگم سنسور فشار مذاب

Diaphragm Material

دیافراگم بخشی از سنسور است که مستقیماً با مواد مذاب پلیمری یا غذایی در تماس است، بنابراین جنس آن باید مقاوم در برابر خوردگی، دما و فشار بالا باشد. انتخاب جنس مناسب می‌تواند عمر سنسور را چند برابر کند و از اختلال در اندازه‌گیری جلوگیری کند. جنس‌های متداول دیافراگم:

• Inconel® 718
• Hastelloy® C-276
• Hastelloy® C-4
• Stainless Steel 15-5PH
• Stainless Steel 17-4PH
• Stainless Steel 17-7PH

نوع پوشش سطح دیافراگم

Coating Method

برای محافظت بیشتر از سطح دیافراگم در برابر مواد چسبناک، خورنده یا دما بالا، از روش‌های تخصصی برای پوشش سطح دیافراگم استفاده می‌شود که به آنها Coating Method یا روش پوشش گفته می‌شود. این Coating ها به‌ویژه در صنایع پلیمری، غذایی و تولید لاستیک بسیار کاربرد دارند. پرکاربردترین روش های پوشش سطح دیافراگم سنسور عبارتند از:

• GX Coating
• TiN Coating
• TiAlN Coating
• DCN Coating
• DyMax® Coated

 

مواد پرکننده در سنسورهای فشار مذاب

Filling Medium

در طراحی سنسورهای فشار مذاب، فضای بین دیافراگم و سنسور فشار داخلی با ماده‌ای خاص پر می‌شود که به آن فیلینگ مدیوم (Filling Medium) می‌گویند. این ماده وظیفه انتقال فشار از دیافراگم به المان اندازه‌گیری را بر عهده دارد و انتخاب آن بسته به دمای کاری، حساسیت فرآیند، نوع صنعت، و الزامات بهداشتی انجام می‌شود.

• Gallium (Ga)
• Mercury (Hg)
• Silicone Oil (SiO)
• Sodium–potassium (NaK)
• Food Grade Silicone Oil (FG. SiO)

 

گالیوم | Gallium (Ga)

گالیوم فلزی غیر سمی با نقطه ذوب پایین و پایداری حرارتی بالا است که در فرآیندهایی با نیاز به انتقال دقیق فشار در دماهای بالا استفاده می‌شود. برخلاف جیوه، گالیم ایمن‌تر و دوستدار محیط‌زیست محسوب می‌شود.

✅ کاربرد: صنایع پلیمری حساس، اکستروژن پیشرفته، خطوط تولید با کنترل دقیق دما.

 

جیوه | Mercury (Hg)

جیوه یکی از قدیمی‌ترین مواد پرکن در سنسورهای مذاب است که به دلیل رسانایی حرارتی عالی و ثبات شیمیایی بالا، دقت اندازه‌گیری بسیار بالایی فراهم می‌کند. با این حال، به دلیل سمّیت بالا، استفاده از آن در صنایع غذایی، پزشکی و بهداشتی ممنوع است.

✅ کاربرد: خطوط صنعتی بسته، قالب‌گیری دقیق، صنایع غیرغذایی با الزامات دقت بالا.

⚠️ هشدار: استفاده از جیوه فقط در محیط‌های صنعتی کنترل‌شده مجاز است.

 

روغن سیلیکون | Silicone Oil (SiO)

روغن سیلیکون پرکاربردترین ماده پرکن در سنسورهای فشار مذاب است. این ماده دارای پایداری حرارتی خوب، عملکرد یکنواخت و قیمت مناسب بوده و در اکثر خطوط اکستروژن و قالب‌گیری عمومی کاربرد دارد.

✅ کاربرد: تولید پلاستیک، لوله‌های پلیمری، محصولات عمومی اکستروژن.

 

آلیاژ سدیم پتاسیم | Sodium–Potassium (NaK)

NaK آلیاژی فلزی با رسانایی حرارتی بسیار بالا است که برای فرآیندهای با دمای بسیار بالا و فشارهای نوسانی مناسب است. این ماده به علت خواص ویژه‌اش، در خطوطی استفاده می‌شود که روغن یا جیوه جوابگو نیستند.

✅ کاربرد: اکستروژن سنگین، فرآیندهای خاص با دمای بالا و بارهای متغیر.

 

روغن سیلیکونی خوراکی | Food Grade Silicone Oil (FG. SiO) 

این نوع روغن سیلیکونی دارای درجه خوراکی (Food Grade) است و مخصوص صنایع غذایی، دارویی و بسته‌بندی بهداشتی طراحی شده است. از نظر ایمنی و تطابق با استانداردهای FDA و GMP، گزینه‌ای ایده‌آل محسوب می‌شود.

✅ کاربرد: اکستروژن مواد غذایی، فیلم‌های بسته‌بندی خوراکی، صنایع دارویی و استریل.

---

 

قابلیت یا آپشن‌های پیشرفته در سنسور فشار مذاب

Optional Features

برخی مدل‌های سنسور فشار مذاب دارای قابلیت‌ها و تنظیمات اضافی هستند که دقت اندازه‌گیری، قابلیت تطبیق با سیستم‌های کنترل و سهولت کالیبراسیون را افزایش می‌دهند. در ادامه، مهم‌ترین آن‌ها معرفی می‌شوند:

 

• External Auto-zero (Remote)
• Magnetic Auto-zero
• Optical Auto-zero
• Button Auto-zero
• Zero and Span adjustment via Potentiometers
• Safe Relay Switch

 

External Auto-zero (Remote)

قابلیت صفرکردن خودکار از راه دور که امکان تنظیم نقطه صفر سنسور را بدون نیاز به دسترسی فیزیکی به خود سنسور فراهم می‌کند. این ویژگی در مواقعی که نصب در مکان‌های دشوار انجام شده یا فضا محدود است، کاربرد فراوان دارد.

 

Magnetic Auto-zero

در این مدل، تنظیم نقطه صفر با استفاده از یک قلم یا ابزار مغناطیسی خارجی انجام می‌شود. کافی است یک میدان مغناطیسی ضعیف نزدیک محل مشخص‌شده روی سنسور ایجاد شود تا عملیات صفر شدن به‌صورت ایمن انجام گیرد. مناسب برای محیط‌های صنعتی پرریسک و بدون نیاز به باز کردن کاور سنسور.

 

Optical Auto-zero

تنظیم نقطه صفر با حسگر نوری تعبیه‌شده در سنسور. معمولاً با قرار دادن انگشت یا یک ابزار نوری در مقابل سنسور و در یک زمان مشخص، عملیات کالیبراسیون انجام می‌شود. این روش بدون تماس مستقیم و در شرایط استریل نیز قابل استفاده است.

 

Button Auto-zero

ساده‌ترین روش کالیبراسیون دستی با فشردن یک دکمه فیزیکی روی بدنه سنسور. مناسب برای کاربردهای عمومی و خطوط تولیدی که اپراتور به سنسور دسترسی مستقیم دارد.

 

Zero and Span Adjustment via Potentiometers

در برخی مدل‌ها، تنظیم نقطه صفر و بازه اندازه‌گیری (Span) با استفاده از پتانسیومترهای داخلی انجام می‌شود. این قابلیت به تکنسین‌ها امکان می‌دهد که به‌صورت دقیق، بازه کاری سنسور را تنظیم و بهینه‌سازی کنند.

 

Safe Relay Switch

این آپشن برای مواقعی است که فشار از حد مجاز فراتر رود. سوئیچ ایمنی رله‌ای می‌تواند فرمان قطع یا هشدار ارسال کند. این قابلیت باعث افزایش سطح ایمنی تجهیزات و پرسنل در خطوط حساس تولیدی می‌شود

---

 

⚙️ کاربردهای سنسور فشار مذاب در صنایع مختلف

سنسورهای فشار مذاب (Melt Pressure Sensors) به دلیل طراحی خاص و مقاومت بالا در برابر دما و فشار، در طیف وسیعی از صنایع پلیمری، شیمیایی و فرآیندهای حرارتی نقش حیاتی دارند. در ادامه مهم‌ترین حوزه‌های کاربردی این سنسورها به‌صورت تخصصی معرفی شده‌اند:

 

🎯 فرآیند اکستروژن پلاستیک و پلیمر

Plastic & Polymer Extrusion Process

یکی از اصلی‌ترین کاربردهای سنسور فشار مذاب، کنترل فشار در طول فرآیند اکستروژن است. این سنسورها در نقاط حیاتی مانند خروجی اکسترودر یا قبل از قالب نصب می‌شوند تا فشار مواد مذاب را به‌صورت دقیق اندازه‌گیری کرده و از آسیب به دستگاه یا افت کیفیت محصول جلوگیری کنند.

✅ مثال کاربردی:

اندازه‌گیری فشار در تولید لوله‌های پلی‌اتیلن، ورق‌های ABS و پلی‌پروپیلن، نوارهای لبه PVC، و فیلم‌های چندلایه بسته‌بندی.

 

🧴 تزریق پلاستیک و قالب‌گیری بادی

Injection Molding & Blow Molding

در دستگاه‌های تزریق، کنترل فشار در مرحله پر شدن قالب بسیار مهم است. سنسورهای مذاب با تشخیص لحظه‌ای فشار، به بهینه‌سازی سیکل تزریق، کاهش ضایعات و افزایش تکرارپذیری در تولید کمک می‌کنند.

✅ مثال کاربردی:

کنترل فشار در ساخت بطری‌های PET، قطعات تزریقی ABS، قطعات خودرو، تجهیزات پزشکی پلاستیکی و ظروف پلاستیکی صنعتی و بهداشتی.

 

🧪 صنایع پلیمری و مهندسی پلیمر

Polymer & Engineering Plastics Industry

در تولید پلیمرهای مهندسی و ترکیبات خاص مانند ترموپلاستیک‌ها، اندازه‌گیری هم‌زمان دما و فشار مذاب برای دستیابی به کیفیت یکنواخت، الزامی است. سنسورهای مجهز به RTD یا ترموکوپل در این صنایع بسیار رایج هستند.

✅ مثال کاربردی:

مانیتورینگ فشار در خطوط تولید مستربچ رنگی، فرآیند کامپاندینگ، تولید گرانول‌های تقویت‌شده با الیاف شیشه، پلی‌آمید، پلی‌کربنات، و پلی‌استال.

 

🧵 صنایع فیبر و نخ مصنوعی

Synthetic Fiber & Filament Production

در خطوط تولید الیاف مصنوعی مانند پلی‌استر، کنترل دقیق فشار مذاب به‌منظور اطمینان از یکنواختی قطر فیبر و جلوگیری از پارگی ضروری است. این سنسورها تضمین می‌کنند که فیبر نهایی خواص مکانیکی موردنظر را داشته باشد.

✅ مثال کاربردی:

کنترل فشار در تولید الیاف پلی‌استر، پلی‌پروپیلن، نایلون صنعتی، نخ BCF و اسپینر فیلامنت برای صنایع نساجی و فیلترسازی.

 

🥫 صنایع غذایی و دارویی

Food & Pharmaceutical Industry

در خطوط اکستروژن مواد خوراکی یا دارویی، از مدل‌های خاص با بدنه استیل ضدزنگ، دیافراگم بهداشتی و ماده پرکن Food Grade استفاده می‌شود. کنترل فشار در این صنایع هم‌زمان با حفظ استانداردهای GMP انجام می‌گیرد.

✅ مثال کاربردی:

سنجش فشار در خطوط اکستروژن شکلات، ماکارونی، رشته آش و سوپ، ژله صنعتی، خمیر کاکائو، محصولات دارویی نیمه‌جامد، و خوراک دام پلت‌شده.

---

 

🏷️ معرفی برندها و سری‌های پرکاربرد سنسور فشار مذاب در بازار ایران

در بازار ابزار دقیق ایران، برندهای معتبر بین‌المللی در حوزه سنسور فشار مذاب حضور دارند که هر یک با سری‌های خاص و ویژگی‌های فنی منحصربه‌فرد شناخته می‌شوند. آشنایی با این برندها و مدل‌های پرمصرف، به مشتریان کمک می‌کند تا انتخابی دقیق و متناسب با نیاز فرآیند خود داشته باشند.

💡 نکته مهم: در این بخش تمرکز بر برندهایی است که بیشترین جستجو، فروش و مصرف را در بازار ایران داشته‌اند.

سری‌های پرفروش در بازار ایران و جهان	نام برند
PT124G-111، PT124G-111T، PT124G-121، PT124G-121T، PT124G-112، PT124G-112T، PT124G-113، PT124G-113T، PT124G-122، PT124G-122T، PT124G-123، PT124G-123T، PT124B-111، PT124B-111T، PT124B-121، PT124B-121T، PT124B-112، PT124B-112T، PT124B-113، PT124B-113T، PT124B-122، PT124B-122T، PT124B-123، PT124B-123T	ZHYQ
PT451، PT461، PT462، PT111، PT123، PT124، PT127، PT131، PT451B، PT461B، PT462B، PT111B، PT123B، PT124B، PT127B، PT131B	SAND
PT462E، PT4624، PT4634، PT4636، TPT4636، TDA463، MDA462، MDT462F، MDT462L، DYN، DYNA، DYN-X-V، DYN-X-MA، DYMT، ECHO، Vertex، SPX 4، SSM-PT124B	Dynisco
MN، M3، ME1، ME2، M21، WN1، CE1 (ME1)، GWCMT	GEFRAN
VPH123B، VPH131B	iTarget Sensors
4097	KISTLER
DTAI، GDAI	Gneuss
PT131، SSM-PT124B	Dairong
PT124B، PT124، PT131، PT11	HENENG
S-MD	Montwill GmbH
PT131، PT124، PT124B، MDT422H	Wu Yue Chuan Gan Qi
5000	Terwin Instruments